Strachy domowe

 Styczniowe strachy domowe nie miały rogów ani pazurów i nigdy nie stawały na środku izby, bo ich siłą nie było objawienie, lecz obecność, ledwie wyczuwalna, jak zmiana ciśnienia tuż przed śnieżycą, coś co sprawiało, że człowiek nagle milkł i zaczynał nasłuchiwać, choć sam nie wiedział dlaczego. Zima zamykała ludzi w czterech ścianach, skracała dzień, wydłużała wieczory i sprawiała, że dom przestawał być tylko schronieniem, a stawał się całym światem, ze swoimi dźwiękami, zapachami i cieniami, które wieczorem zaczynały żyć własnym życiem.

 W styczniu dom oddychał inaczej, drewno pracowało pod wpływem mrozu, belki trzaskały jakby ktoś chodził po strychu, a piec wydawał odgłosy przypominające westchnienia, i nikt rozsądny nie wierzył, że to wyłącznie fizyka. Dawniej takie dźwięki były zaproszeniem dla wyobraźni, a wyobraźnia nie lubi pustki, więc wypełniała ją obecnością czegoś, co nie było do końca widzialne ani nazwane. Strachy domowe nie potrzebowały imion, wystarczało wiedzieć, że są, że mieszkają w kątach, pod progiem, za piecem, w miejscach, gdzie światło lampy nie sięgało nawet w najlepszy wieczór.

 To były istoty ciszy, karmiące się chwilą, w której dom zasypiał, ale jeszcze nie spał, gdy ogień w palenisku przygasał, a rozmowy urywały się same z siebie, bo nikt nie chciał być tym, który pierwszy wypowie słowo i zakłóci ten dziwny spokój. W takich momentach łatwo było uwierzyć, że w domu jest ktoś jeszcze, ktoś kto słucha, obserwuje, sprawdza czy mieszkańcy pamiętają o dawnych zasadach, o porządku, o szacunku dla przestrzeni, która daje schronienie. Strachy domowe nie atakowały, one raczej przypominały, że dom to nie tylko ściany i dach, ale coś starszego, coś co wymaga uwagi.

 Zimą granica między tym co wewnątrz a tym co na zewnątrz była szczególnie cienka, bo mróz potrafił przenikać nawet przez solidne drzwi, a wiatr wciskał się w najmniejsze szczeliny, przynosząc ze sobą niepokój. Nic dziwnego, że wierzono, iż razem z nim do środka wślizgują się drobne byty, zimne jak oddech nocy, które siadają na belkach, kryją się pod ławami i czekają. Nie po to, by straszyć, lecz by być świadkami, strażnikami codzienności, cichymi obserwatorami ludzkiego życia zamkniętego w zimowym kręgu.

 Styczniowe strachy domowe były też lustrem dla ludzkich lęków, bo gdy świat na zewnątrz zamierał, wszystkie myśli odbijały się od ścian i wracały wzmocnione, a każdy cień stawał się podejrzany. Może właśnie dlatego przetrwały w opowieściach tak długo, bo nie potrzebowały spektakularnych historii, wystarczał długi wieczór, skrzypnięcie podłogi i to znajome uczucie, że lepiej nie patrzeć w ten jeden ciemny kąt. W styczniu dom nadal je pamięta, nawet jeśli dziś nazywamy je tylko dźwiękami, przeciągiem i wyobraźnią, a one cierpliwie czekają, aż znów zapadnie cisza.