Chrabąszcz Majowy: Posłaniec ze świata podziemnego

 Słyszysz to rytmiczne stukanie o szybę w majowy wieczór. To nie jest deszcz. To pancerne owady, które przez cztery lata czekały w ciemnej ziemi, aby właśnie teraz wzbić się w powietrze. Chrabąszcz majowy to stworzenie o niezwykle mrocznym cyklu życia, które od wieków budziło lęk naszych przodków. 

 Zanim ten ociężały owad zacznie uderzać w nasze okna, spędza lata pod ziemią w postaci pędraka, żerując na korzeniach w absolutnych ciemnościach. Ta biologiczna wędrówka z głębin na powierzchnię sprawiła, że w dawnym folklorze europejskim zyskały one miano posłańców ze świata podziemnego. W wielu tradycjach wierzono wręcz, że stworzenia latające po zmierzchu to błąkające się dusze zmarłych, które na krótko wracają do świata żywych.

 Masowe pojawienie się chrabąszczy nigdy nie wróżyło niczego dobrego. Historyczne kroniki pełne są zapisków o plagach, które w ciągu zaledwie kilku dni potrafiły ogołocić z liści całe lasy oraz sady. Zjawisko to było tak przerażające i nagłe, że od razu przypisywano mu znaczenie nadnaturalne. Złowieszcze buczenie tysięcy skrzydeł uznawano powszechnie za zwiastun nadchodzącej wojny, morderczej zarazy lub klęski głodu. Stukanie twardych pancerzy w okienne szyby traktowano jako pukanie nieproszonych gości z zaświatów, którzy desperacko próbują wedrzeć się do bezpiecznych ludzkich domostw. Zamiast radosnych zwiastunów wiosny, widziano w nich upiorne przypomnienie o śmierci ukrytej pod budzącą się do życia powierzchnią ziemi.

 Lęk przed tym zjawiskiem bywał tak paraliżujący, że niekiedy przybierał formy wysoce sformalizowane. Najbardziej kuriozalny, a zarazem doskonale udokumentowany przez badaczy historii prawa przypadek miał miejsce w roku 1479 w szwajcarskiej Lozannie. Gdy kolejna plaga zagroziła tamtejszym uprawom winorośli, zdesperowani mieszkańcy wytoczyli owadom oficjalny proces przed sądem kościelnym. Jak podają zachowane akta, chrabąszcze otrzymały z urzędu własnego obrońcę, który reprezentował ich interesy przed trybunałem. Ostatecznie jednak biskup Lozanny uznał insekty za winne niszczenia boskich plonów, nakładając na nie ekskomunikę i oficjalnie nakazując im opuszczenie terytorium całej diecezji. Ta absurdalna z dzisiejszej perspektywy procedura doskonale udowadnia, jak silnie ten mroczny gość ingerował w ludzką psychikę, zacierając w umysłach granicę między biologią a sferą ingerencji sił nadprzyrodzonych.

 Kiedy więc następnym razem usiądziecie w ciepły, majowy wieczór przy oknie, upajając się słodkim zapachem kwitnącego bzu, wsłuchajcie się uważniej w odgłosy nocy. Gdy nagłą ciszę przerwie głuche, natarczywe uderzenie w szybę, nie zbywajcie tego łatwym, czysto biologicznym wytłumaczeniem. Być może to wcale nie zdezorientowany owad szuka drogi do światła, lecz starożytny wysłannik podziemi domaga się waszej uwagi. Te opancerzone stworzenia przypominają nam o jednej, wysoce niewygodnej prawdzie. Nawet w samym środku wiosennej eksplozji życia to, co pogrzebane w mroku ziemi, doskonale pamięta drogę na powierzchnię i nie zawaha się zapukać do naszych drzwi.